Tygodnik Strefa Mińsk NR 23/24 (379/380)

Nauczanie dla tolerancji

Międzynarodowy program Fundacji Shoah Uniwersytetu Południowej Kalifornii skierowany był do 14 polskich nauczycieli, którzy w swojej pracy wiele uwagi poświęcają wychowaniu w duchu szacunku dla drugiego człowieka

Opublikowano: 10 Grudnia 2012, Poniedziałek, 11:11
Autor: admin
 0 0 0

Nauczanie dla tolerancji było najważniejszym celem seminarium „Nauczanie z użyciem relacji w XXI wieku”, które odbyło się w Budapeszcie w dniach 11-17 listopada. Międzynarodowy program Fundacji Shoah Uniwersytetu Południowej Kalifornii skierowany był do 14 polskich nauczycieli, którzy w swojej pracy wiele uwagi poświęcają wychowaniu w duchu szacunku dla drugiego człowieka.

Steven Spielberg, założyciel Fundacji Shoah podczas pracy nad filmem „Lista Schindlera” miał możliwość spotkania i porozmawiania z ocalonymi z Holokaustu. Wiedza i doświadczenie, jakie wyniósł z tych rozmów przyczyniły się do wiernego oddania we wspomnianym filmie trudnej prawdy wydarzeń historycznych II wojny światowej. Z drugiej strony, relacje te stały się przyczyną powstania archiwum historii wizualnej gromadzącego świadectwa osób, które w swoim życiu doświadczyły traumy Holokaustu. Spielberg uznał, że stanowią one ważne narzędzie edukacyjne. Słuchając relacji świadków, poznajemy historię z punktu widzenia jednostki, doświadczamy niemalże osobistego z nią spotkania, a na podstawie tych świadectw konstruujemy wiedzę. Każda relacja kończy się przesłaniem dla kolejnych pokoleń, mówiącym o uniwersalnych, ponadczasowych wartościach – edukacji humanitarnej.

Misją fundacji Shoah jest pokonanie uprzedzeń, nietolerancji, bigoterii oraz cierpień, które one wywołują. Nauczyciele, którzy zostali wybrani do udziału w programie wierzą, że jedynym sposobem wypełnienia tej misji jest edukacja dzieci i młodzieży. Podczas trwania projektu zapoznali się oni ze sposobami wykorzystania relacji w nauczaniu. Podczas zajęć z doktor Dobrochną Kałwą (Uniwersytet Warszawski), dowiedzieli się o wartości relacji, jako źródła historycznego, którego ogromną wartością jest wprowadzenie do historii czynnika humanistycznego. Dr Kałwa uważa, że relacje osób naznaczonych traumą zmieniają perspektywę, a zwrot ku podmiotowości w badaniu historycznym daje możliwość poznania historii wydarzeń nieuchwytnych – pamięć jednostki buduje tożsamość społeczną. Historia się nie rekonstruuje, pamięć natomiast jest konstrukcją. Praca nad pamięcią społeczną jest bardzo ważna, chociażby ze względu na toczące się obecnie spory wokół filmu „Pokłosie”. Mieszkańcy Jedwabnego czują się stale obwiniani i pozostawieni sami sobie. Trauma nie jest tylko doświadczeniem ofiar. W przypadku mieszkańców Jedwabnego zabrakło właśnie przepracowania pamięci, co mogłoby pomóc uporać się z myśleniem o sobie w kategoriach sprawców.

Z kolei zajęcia z Łukaszem Grassem dotyczyły etyki edycji materiałów. Dziennikarz zwrócił uwagę na możliwość nieświadomej manipulacji materiałem. Aby uniknąć takiego błędu, należy przede wszystkim uważnie i całościowo przesłuchać relację, nad którą zamierzamy pracować. Zastanowić się, ile czasu mamy na przekazanie najistotniejszych informacji, jak chcemy je przekazać i co chcemy opowiedzieć. Błędne jest natomiast podejście do tematu ze scenariuszem z góry założonym. Fragmenty relacji, które nauczyciele wykorzystają w czasie lekcji powinny być pokazane w sposób obiektywny. Tylko takie podejście daje młodzieży możliwość wyrabiania własnych opinii i krytycznego myślenia. Bardzo ważne jest też, aby pamiętać, że celem lekcji jest przekazywanie wiedzy, jak również rozwijanie kompetencji społecznych. Nauczyciel powinien zapewnić uczniom bezpieczeństwo emocjonalne. Nauczanie nie może być oparte na igraniu z uczuciami. Natomiast dr Kovacs poruszyła temat zbiorowego poczucia winy i wstydu. Należy zróżnicować te dwa uczucia, ponieważ dotyczą one dwóch różnych zachowań. A Martin Smok, konsultant programów międzynarodowych Fundacji Shoah, zwrócił uwagę na to, że w pracy z uczniami należy uważać, aby stereotypy, propaganda, uprzedzenia nie przysłoniły celu, jaki przyświeca wykorzystaniu relacji świadków historii w nauczaniu. Ważne jest też, aby pokazać młodzieży, że historia dzieje się blisko nas, że wydarzenia historyczne związane z uprzedzeniami i nietolerancją mają odniesienie do teraźniejszości. Wykształcenie młodych ludzi zdolnych do krytycznego myślenia, odróżniania faktów od opinii, wrażliwych na krzywdę przyczyni się do przeciwdziałania złu, które dzieje się na świecie. Jan Karski w swoim świadectwie powiedział, że wielkie zbrodnie zaczynają się od małych rzeczy. Nienawiść do sąsiada może przerodzić się w większe zło. Parafrazując jego wypowiedź można stwierdzić, że wielka edukacja zaczyna się od małych rzeczy. Zatem przed nauczycielami stoi ważne zadanie.

Szkolenie wyposażyło mnie w wiedzę teoretyczną na temat wykorzystania świadectw w pracy nauczyciela. Pokazało jej ogromną wartość edukacyjną. Obecnie pracuję nad przygotowaniem scenariuszy godzin wychowawczych wykorzystujących relacje osób, które doświadczyły w swoim życiu niesprawiedliwości. Mam nadzieję, że posłużą one mnie i innym nauczycielom w edukacji dla tolerancji.

Oprac. i fot. Katarzyna Łaziuk, uczestniczka seminarium, nauczycielka języka angielskiego w GiLO im. Polskiej Macierzy Szkolnej w Mińsku Mazowieckim.

Pomnik przedstawiający wierzbę płacząca pamięci Raula Wallenberga – na każdym listku znajduje się nazwisko uratowanego przez niego Żyda. Dużo jest takich metalowych butów nad brzegiem Dunaju, tam Żydzi byli rozstrzeliwani, wcześniej musieli zdjąć buty.

Musisz się zalogować, by móc dodawać komentarze!
Znajdź nas na Facebooku
TYGODNIK STREFA MIŃSK
adres biura:
ul. Warszawska 161 (1 piętro)
05-300 Mińsk Mazowiecki
tel. + 48 724 822 000
e-mail: reklama@strefaminsk.pl
lub e-mail: biuro@strefaminsk.pl
projekt graficzny: E-HO - agencja reklamowa - Mińsk Mazowieckikodowanie, system zarządzania