Tygodnik Strefa Mińsk NR 29/30 (385/386)

Nasze prawa i obowiązki w urzędzie cz. 1

Stykając się z urzędem warto znać zarówno swoje prawa, jak i powinności. Dzięki temu wiadomo, kiedy decyzja będzie wydana z zachowaniem procedury, a kiedy urzędnicy zaniedbali swoje obowiązki nałożone w ustawie.

Opublikowano: 10 Września 2013, Wtorek, 11:57
Autor: admin
 0 0 0

Stykając się z urzędem warto znać zarówno swoje prawa, jak i powinności. Dzięki temu wiadomo, kiedy decyzja będzie wydana z zachowaniem procedury, a kiedy urzędnicy zaniedbali swoje obowiązki nałożone w ustawie. W rozpoczynającym się cyklu omówimy więc nasze prawa i obowiązki w urzędzie.

Zasadą jest, że każde postępowanie administracyjne powinno kończyć się decyzją wydaną przez urzędników. Jest to podstawowy sposób załatwienia każdej sprawy w urzędzie. Dzięki temu przysługuje możliwość odwołania do organów wyższego szczebla lub samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). Wydając decyzję, urzędnik opiera się zazwyczaj na dwóch ustawach – tzw. materialnej (np. ustawie o drogach publicznych, w przypadku wniosku o zajęcie pasa ruchu) oraz proceduralnej – kodeksie postępowania administracyjnego. W tej ostatniej zawarto wszelkie nasze prawa, które muszą być szanowane, a także obowiązki organu. Prawa przyznane są dość obszerne, dlatego miejmy świadomość, że przychodząc do urzędu nie jesteśmy „petentami”, a raczej „klientami”.
Kwestie proceduralne, chociaż nie określają treści decyzji, są na tyle istotne, że SKO, uchylając je bardzo często powołuje się właśnie na te przepisy (często na zasady ogólne). Warto korzystać z odwołania do SKO, gdyż procedura jest tak ukształtowana, że od jego orzeczenia strona może odwołać się do sądu administracyjnego, natomiast organ nie. W przypadku, gdy strona przegrywa w SKO i odwoła się od jego orzeczenia, to SKO partycypuje w kosztach. Z braku środków organy te wykształciły praktykę częstego uchylania decyzji organów, często na wyrost – co jest zmorą w funkcjonowaniu urzędów.
Podstawową zasadą, jaką muszą przestrzegać urzędy to „praworządność” (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego – kpa). Oznacza ona, że każda wydana decyzja musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego. Ściśle związana jest ona z zasadami konstytucyjnymi. Opiera się na założeniu, że organy mogą działać tam, gdzie jest to dozwolone, tj. bez ustawy „merytorycznej” nie mogą wydawać żadnej decyzji. Państwo polskie niestety czasami nawet z tym miało problemy – ze względu na błędne publikacje w Dzienniku Ustaw.
Kolejną regułą jest, tzw. zasada prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Rozumiana jest ona jako obowiązek ustalenia przez organ stanu faktycznego, który będzie zgodny z rzeczywistością. To urząd prowadzi postępowanie i to na nim ciąży obowiązek zebrania całego materiału dowodowego na potwierdzenie określonych faktów, z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich dowodów zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania. Warunkiem jest istotność znaczenia dla sprawy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Orzecznictwo uznało jednak, że przy lekceważącej postawie strony przy składaniu środków dowodowych, w przypadku, gdy strona sama wszczęła postępowanie o przyznanie jej świadczeń socjalnych, organ nie ma obowiązku „na siłę” badania jej rzeczywistego stanu majątkowego.
Przestrzeganie naszych praw, gwarantowane przez zasadę uwzględnienia interesu obywateli, ponad interesem społecznym. Chociaż kodeks zaznacza ich równoważność, to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdziło, że organ „aż do granic naruszenia prawa” powinien uwzględniać interes obywatela ponad interes społeczny, który mu ustępuje. Gdyby miał od tego odstąpić na rzecz dobra ogółu, powinien to rzeczowo i merytorycznie uzasadnić – inaczej decyzja będzie uchylona.

Bartosz Mendyk
doktorant prawa, ekspert przy komisjach sejmowych, właściciel kancelarii Ius Europae.

Musisz się zalogować, by móc dodawać komentarze!
Znajdź nas na Facebooku
TYGODNIK STREFA MIŃSK
adres biura:
ul. Warszawska 161 (1 piętro)
05-300 Mińsk Mazowiecki
tel. + 48 724 822 000
e-mail: reklama@strefaminsk.pl
lub e-mail: biuro@strefaminsk.pl
projekt graficzny: E-HO - agencja reklamowa - Mińsk Mazowieckikodowanie, system zarządzania